Jak tłumaczyć z polskiego na angielski

Rodzajniki: „a”, „an” i „the”, których polski nie ma

Polski nie ma rodzajników, więc dla wielu osób uczących się angielskiego są one najtrudniejszym elementem gramatyki, mimo że same w sobie wydają się proste. Angielski rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej niemal zawsze potrzebuje jakiegoś rodzajnika: „a”/„an” dla czegoś nieokreślonego, wspomnianego po raz pierwszy, albo „the” dla czegoś konkretnego, znanego już rozmówcy z kontekstu.

• „Kupiłem samochód” to „I bought a car” (jakiś samochód, pierwszy raz o nim mowa), a nie „I bought car”
• „Samochód, o którym mówiłem” to „the car I mentioned” (ten konkretny, już znany z rozmowy)
• Rzeczowniki niepoliczalne (np. „woda”, czyli water, „informacja”, czyli information) zwykle nie potrzebują rodzajnika „a/an” w liczbie pojedynczej
• Nazwy własne osób i większości miast zwykle nie mają rodzajnika: „Warsaw”, nie „the Warsaw”

Szyk zdania: polski jest swobodniejszy niż angielski

Polski system przypadków (deklinacja) pozwala w dużej mierze dowolnie przestawiać kolejność wyrazów w zdaniu bez utraty sensu, bo to końcówka słowa, a nie jego pozycja, mówi, kto jest podmiotem, a kto dopełnieniem. Angielski nie ma rozbudowanej deklinacji, więc kolejność słów niesie znaczną część informacji o tym, kto co robi: w praktyce niemal zawsze podmiot, potem czasownik, potem dopełnienie (kolejność SVO).

• „Chleb kupił Marek” i „Marek kupił chleb” znaczą po polsku to samo dzięki końcówkom przypadków
• Po angielsku odpowiada temu tylko jeden szyk: „Marek bought the bread” (odwrócenie kolejności zmieniłoby, kto jest podmiotem)
• Pytania w angielskim zwykle wymagają odwrócenia szyku albo dodania „do/does/did” (np. „Czy on lubi kawę?” to „Does he like coffee?”), a nie tylko zmiany intonacji jak często w mówionym polskim
• Przymiotnik w obu językach zwykle stoi przed rzeczownikiem („czerwony samochód”, czyli „a red car”), więc akurat ta część szyku rzadko sprawia problem

Fałszywi przyjaciele tłumacza: słowa, które brzmią podobnie, a znaczą co innego

„Fałszywi przyjaciele tłumacza” to pary słów, które brzmią lub wyglądają podobnie w dwóch językach, ale mają inne znaczenie. Automatyczne tłumaczenie czasem sobie z nimi radzi dzięki kontekstowi całego zdania, ale warto je znać, bo pojawiają się bardzo często, także w mowie osób średnio zaawansowanych.

• „aktualny” nie znaczy „actual” (rzeczywisty), tylko „current” (bieżący, obowiązujący teraz)
• „ewentualnie” nie znaczy „eventually” (ostatecznie, w końcu), tylko „possibly” albo „alternatively”
• „sympatyczny” nie znaczy „sympathetic” (współczujący), tylko „nice” albo „friendly”
• „patetyczny” nie znaczy „pathetic” (żałosny), tylko „overly dramatic” albo „pompous”
• „fabryka” nie znaczy „fabric” (tkanina), tylko „factory”
• „afera” nie znaczy „affair” (romans albo sprawa ogólnie), tylko „scandal”

Trzy przykłady tłumaczeń krok po kroku

Przykład 1: rodzajnik i naturalny czas gramatyczny

Zdanie polskie: „Idę do sklepu, żeby kupić chleb.”

Tłumaczenie słowo po słowie: „I go to store, to buy bread.” (brzmi nienaturalnie, brakuje rodzajników).

Poprawne tłumaczenie: „I'm going to the store to buy some bread.” Dodano rodzajnik „the” (konkretny, znany sklep) oraz czas Present Continuous („I'm going”), bo po angielsku ta forma częściej opisuje czynność dziejącą się właśnie teraz niż prosty czas teraźniejszy.

Przykład 2: fałszywy przyjaciel tłumacza

Zdanie polskie: „On jest bardzo sympatyczny.”

Tłumaczenie słowo po słowie: „He is very sympathetic.” (brzmi poprawnie gramatycznie, ale zmienia znaczenie): po angielsku „sympathetic” znaczy „współczujący”, a nie „miły”.

Poprawne tłumaczenie: „He is very nice.” albo „He is very friendly.” To klasyczny „fałszywy przyjaciel tłumacza” opisany w sekcji powyżej.

Przykład 3: szyk zdania i przyimek czasu

Zdanie polskie: „Muszę to zrobić do jutra.”

Tłumaczenie słowo po słowie: „I must this do to tomorrow.” (niepoprawny szyk i zły przyimek).

Poprawne tłumaczenie: „I have to do this by tomorrow.” Polskie „do” w znaczeniu terminu odpowiada angielskiemu „by”, nie „to”, a „muszę” w codziennej angielszczyźnie częściej tłumaczy się jako „have to” niż formalne „must”.

Kiedy warto tłumaczyć samodzielnie, a kiedy skorzystać z narzędzia

Znajomość powyższych zasad przydaje się przede wszystkim wtedy, gdy chcesz zrozumieć, dlaczego dane zdanie zostało przetłumaczone akurat w taki, a nie inny sposób, albo gdy uczysz się angielskiego i zależy Ci na budowaniu własnych zdań od podstaw. W codziennych, powtarzalnych sytuacjach (powitanie, podziękowanie, proste pytanie w podróży) szybciej jest po prostu sięgnąć po gotowe, sprawdzone sformułowanie, zamiast za każdym razem analizować rodzajniki i szyk zdania od zera. Taką gotową listę najczęściej potrzebnych zwrotów, wraz z orientacyjną wymową, znajdziesz na osobnej stronie z najczęstszymi zwrotami polsko-angielskimi.

Gdy zdanie, które chcesz przetłumaczyć, jest dłuższe albo bardziej złożone niż typowa formułka (na przykład opis sytuacji, wiadomość e-mail albo pytanie zawierające kilka informacji naraz), najszybciej jest wpisać je w całości do tłumacza polsko-angielskiego na stronie głównej. Narzędzie samo uwzględni rodzajnik, szyk zdania i odpowiedni czas gramatyczny na podstawie kontekstu całego zdania, a zasady opisane w tym poradniku pomogą Ci ocenić, czy wynik brzmi naturalnie, zanim go użyjesz, na przykład w rozmowie albo w wiadomości.

Dobrą praktyką, niezależnie od tego, którą metodę wybierzesz, jest przetłumaczenie wyniku z powrotem na polski (przyciskiem zamiany kierunku w tłumaczu) i sprawdzenie, czy sens zdania się zgadza. Jeżeli po tłumaczeniu zwrotnym zdanie nagle znaczy coś innego, niż zamierzałeś, to często sygnał, że w oryginalnym zdaniu po polsku był ukryty jeden z opisanych wyżej problemów: brakujący kontekst dla rodzajnika, niejednoznaczny szyk albo fałszywy przyjaciel tłumacza. Informacje o tym, co dokładnie dzieje się z wpisywanym tekstem, znajdziesz w polityce prywatności.